เกิดมาเป็นลูกผู้ชายสามสิ่งที่ต้องปฏิบัติให้ได้ ถึงจะได้ชื่อว่าทำหน้าที่ลูกผู้ชายได้สมบูรณ์คือหนึ่ง เป็นทหารรับใช้ชาติ หรือผ่านเกณฑ์ทหาร สองการมีทายาทสืบสกุล และอีกหนึ่งอย่างที่สำคัญและควรทำให้ได้ก็คือการบรรพชาอุปสมบททดแทนคุณบิดามารดา จะมากน้อยก็ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล ผมเองก็ได้เข้าไปอยู่ในร่มกาสาวพัตร์หนึ่งพรรษา ได้ศึกษาเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ มากมาย และมีสิ่งหนึ่งที่พบเห็นจนเกิดความเคยชิน คือ เมื่อถึงวันพระ แปดค่ำ สิบห้าค่ำ ก็จะมีชาวบ้านมาถือศีลปฏิบัติธรรม นุ่งขาวห่มขาว

แต่ว่าแทนที่จะตั้งใจปฏิบัติธรรม บางคนกลับจับกลุ่มกัน สนทนาเรื่องที่ไม่เกี่ยวกับธรรมะเลย ทั้งนินทาคนอื่น ว่ากล่าวลูกและสามีบ้าง และอีกหลายอย่างมากมาย เหมือนมาแต่ตัว แต่ใจกลับหมกมุ่นวุ่นวาย ผมทำได้แค่เพียงถามตัวเองว่า ทำไมหนอถึงเป็นเช่นนั้น

วันนี้จึงขอหยิบยกเอานิทานที่แฝงด้วยคติสอนใจเรื่องนี้มา เพื่อเป็นเครื่องเตือนสติ สอนใจสำหรับผู้รู้ใฝ่ธรรมทั้งหลาย หวังว่าคงมีประโยชน์ไม่มากก็น้อย อ่านแล้วชอบก็แบ่งปันเพื่อน ๆ ให้เป็นธรรมทาน

วันหนึ่ง มีคนหนึ่งไปฟังธรรมนั่งอยู่ในศาลา ในขณะที่ข้างศาลานั้นมีคนตกปลา ตาและจิตของคนที่ไปฟังธรรมแทนที่จะปล่อยวาง เอาจิตจดจ่อในพระธรรม ในเสียงเทศนา แต่กลับเพ่งโทษคนตกปลา คนอะไรมาตกปลาข้างวัด ทำไมไม่ไปทำมาหากินที่ดีกว่านี้ ทำไมมาเบียดเบียนสัตว์เบียนเบียนชีวิต ในขณะที่ตนมาสร้างบุญ ง่ายๆ ก็คือ ไม่ดีมาก จิตด่าทอตลอดเวลา ยกตนเหนือคนตกปลา

ในขณะที่คนตกปลา ตามองเห็นคนมาฟังธรรม จิตก็น้อมลงขออนุโมทนาด้วยนะครับ ผมมันคนไม่มีบุญ ไม่มีโอกาสสร้างบุญด้วยตนเอง ต้องมาหาปลา เพื่อไปทำอาหารให้บิดามารดาที่ไม่สบาย เพราะมีฐานะยากจนทำให้ต้องมาทำแบบนี้ ชาติหน้าฉันใด ขอได้มีโอกาสสร้างบุญแบบพวกท่านผู้ประเสริฐเถิด ชาตินี้มีกรรมหนักหนาขอชดใช้กรรม สร้างบุญที่พอทำได้ ปลาที่ถึงเวลาสิ้นอายุขัยขอให้มาติดเบ็ด ขออย่าจองเวรซึ่งกันและกันเลย จิตของคนตกปลามีแต่พร่ำ สาธุ สาธุ สาธุกับคนฟังธรรม และขออโหสิกรรมปลาที่มาติดเบ็ด

เรื่องนี้คงบอกอะไรได้หลายอย่าง คนที่สร้างบุญนั้นควรมีเมตตา มีกรุณา มีมุทิตา มีอุเบกขา ต่อคน ต่อสรรพสัตว์ทั้งหลาย พรหมวิหาร 4 นี้จะยิ่งส่ง ยิ่งหนุนนำชีวิตตน คนที่ปฏิบัติธรรมนั้น เพื่อพัฒนาจิตตนให้สูงขึ้นแต่ไม่ได้หมายความว่า มีหน้าที่จะไปยกตนข่มท่าน ไปว่าคนที่ไม่ได้ปฏิบัติธรรมเหมือนตน ต่อให้รู้พระธรรมทั้ง 84,000 พระธรรมขันธ์ สวดมนต์ได้ทุกบท แต่ถ้าไม่ปฏิบัติเท่ากับ 0

มีคนมากมายอยู่วัดนุ่งขาวห่มขาว 5 วัน 15 วัน กลับออกมานึกว่า เป็นเทวดาแล้ว เห็นใครทำอะไร ผิดไปหมด เราต้องวางใจในกฎแห่งกรรม ให้กรรมนั้นเป็นผู้ตัดสิน แม้แต่ตัวเราเอง ยังมีโอกาสพลาด มีโอกาสทำผิด ยังมีโอกาสทำเรื่องไม่ดีมากมายมหาศาล โอกาสสอบตกตลอดเวลา จนกว่าจะถึงพระนิพพาน ซึ่งไกลมาก พึงดูจิตภายใน อย่าส่งจิตออกภายนอกเถิด ขอให้พิจารณาด้วยสติ ด้วยปัญญา ด้วยภูมิธรรม ขอบุญรักษา
ที่มา พลังจิต