ในสถานการณ์ที่ยางพารามีราคาตกต่ำ ได้สร้างความวิตกกังวลให้แก่เกษตรกรชาวสวนยาง ขนาดเล็กเป็นจำนวนมาก การช่วยตนเองของชาวสวนยางในการปลูกพืชเสริมรายได้และทำอาชีพเสริมอื่นๆ เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง เกษตรกรจะต้องพิจารณาความเหมาะสมของชนิดพืช โดยเฉพาะในประเด็นของการเจริญเติบโต ในสภาพร่มเงา ตลอดจนวิธีการปลูกพืชร่วมกับยาง โดยไม่ให้มีผลกระทบที่จะสร้างความเสียหายกับ การเจริญเติบโตของยาง ซึ่งมีชนิดพืชที่เหมาะสมหลายชนิด โดยสรุปมีดังนี้

สับปะรด

วิธีการปลูก การปลูกสับปะรดแซมยาง นิยมปลูกแบบแถวเดี่ยว โดยปลูกห่างจากแถวยาง 1 เมตร ใช้ระยะปลูกระหว่างแถว 60-80 เซนติเมตร ระหว่างต้น 25-30 เซนติเมตร จำนวนต้น 4,300-7,600 ต้นต่อไร่ การดูแล ใส่ปุ่ยสูตร 15-5-20 อัตรา 1 ช้อนแกงต่อต้น 2 ครั้ง ในกาบใบ ล่าง เมื่ออายุ 1 – 3 เดือน และ ครั้งต่อไปห่างจากครั้งแรก 2 – 3 เดือน พ่นสารขจัดวัชพืชประมาณ 2 ครั้ง ช่วงอายุ 1 – 3 เดือน และ 4 -6 เดือน บังคับดอกเมื่ออายุ 12 เดือน ด้วยสารเอทธิฟอน ผสม ปุ่ยยูเรีย และ น้ำ 20 ลิตร หยอดยอดสับปะรด 2 ครั้ง ห่างกัน 4 – 7 วัน ใส่ปุ่ยสูตร 0-0-60 อัตรา 1 ช้อนแกงต่อต้น ในกาบใบหลังบังคับดอก 3 เดือน และแกะจุกผลเมื่อผลอายุ 3 เดือน

ถั่วลิสง

วิธีการปลูก พั นธุ์ถั่วลิสงที่นิยมปลูก เช่น สข.38 กาฬสินธุ์ 2 ไทนาน 9 ขอนแก่น 5 ขอนแก่น 60-2 ขอนแก่น 84-8 การปลูกใช้เมล็ดทั้งเปลือกประมาณ 18-20 กิโลกรัมต่อไร่ ใช้ระยะ ปลูกระหว่างแถว 50 เซนติเมตร ระหว่างต้น 20 เซนติเมตร การให้ปุ่ย ใช้ปุ่ยสูตร 12-24-12 อัตรา 25 กิโลกรัมต่อไร่ หรือสูตร 16-16-8 อัตรา 35 กิโลกรัมต่อไร่ โรยข้างแถวแล้วพรวนดินกลบหลังถั่วลิสง งอก 10-15 วัน หว่านปูนขาวอัตรา 100-200 กิโลกรัมต่อไร่ หรือโรยยิปซัมบนต้นถั่วลิสงในช่วงออก ดอกอัตรา 50 กิโลกรัมต่อไร่ เพื่อช่วยให้การติดฝักดีขึ้น

ถั่วหรั่ง

วิธีการปลูก พั นธุ์ถั่วหรั่งที่นิยมปลูก คือ พั นธุ์สงขลา 1 ปรับปรุงพั นธุ์โดยกรมวิชาการ เกษตร มีเยื่อหุ้มเมล็ดสีแดง อายุเก็บเกี่ยว 110-120 วัน สั้นกว่าพั นธุ์พื้นเมืองที่มีอายุ150-180 วัน การปลูกใช้อัตราเมล็ดพั นธุ์แห้งทั้งเปลือกประมาณ 7 กิโลกรัมต่อไร่ ปลูกต้นฤดูฝน ใช้ระยะปลูก ระหว่างหลุม 60 เซนติเมตร จำนวน 2 ต้นต่อหลุม หลังจากงอก 21 วัน ใส่ปุ่ยสูตร 12-24-12 หรือ 15-15-15 อัตรา 30-50 กิโลกรัมต่อไร่ โดยหว่านระหว่างแถวแล้วพูนโคนกลบ

มันขี่หนู

วิธีการปลูก การปลูกมันขี้หนูทำได้ง่าย โดยพรวนดินให้ร่วมซุย แล้วใช้จอบขุดหลุมตื้น ๆ ระยะระหว่างหลุม 60 เซนติเมตร ปลูก 3 – 4 หัวต่อหลุม กลบดินให้แน่น ใส่ปุ่ยสูตร 13-13-21 อัตรา 25 กิโลกรัมต่อไร่ ร่วมกับปุ่ยอินทรีย์ อัตรา 400 กิโลกรัมต่อไร่ เก็บเกี่ยวเมื่ออายุ 130–150 วัน

กล้วยหอมทอง

วิธีการปลูก การคัดเลือกหน่อพั นธุ์ปลูก ควรเป็นหน่อใบแคบหรือหน่อดาบเป็นหน่ออ่อนที่ มีใบอยู่ประมาณ 3-4 ใบ ระยะปลูก ใช้ระยะระหว่างต้นและระหว่างแถวเท่ากัน คือ 2 หรือ 3 เมตร หลังปลูกถ้าเป็นหน่อใบแคบไม่จำเป็นต้องตัดใบทิ้ง แต่ถ้าเป็นหน่อที่เคยปาดเฉียงมา ก่อนควรจะมีการปาดเฉียงลำต้นใหม่ เพื่อที่กล้วยจะได้แตกใบใหม่ที่แข็งแรงขึ้น ให้ปุ่ยสูตร 15-1515 หรือ 13-13-21 ในอัตรา 50 กิโลกรัมต่อไร่ โดยแบ่งใส่ 2 ครั้ง ตัดใบกล้วยให้เหลือใบไว้กับต้น 10-20 ใบต่อต้น ประมาณ 10 เดือนหลังปลูกกล้วยจะเริ่มแทงปลีออกมา เก็บเกี่ยวได้หลังจากตัดปลี ประมาณ 90-110 วัน การตัดหน่อกล้วยสำหรับเลี้ยงไว้ในปีต่อไป ควรเป็นหน่อใต้ดิน ลำต้นอวบอยู่ ห่างจากโคนต้นแม่ประมาณ 10 นิ้ว เหลือไว้ประมาณ 1-2 หน่อ ที่อยู่ตรงข้ามกัน

มะละกอ

วิธีการปลูก พั นธุ์ที่น่าสนใจ ได้แก่ พั นธุ์แขกดำศรีสะเกษ พั นธุ์แขกดำท่าพระ พั นธุ์ฮาวาย พั นธุ์ฮอลแลนด์ เป็นต้น การปลูก ใช้ระยะปลูกระหว่างต้น 2 เมตร ระหว่างแถว 2 เมตร การดูแล ใส่ ปุ่ยคอกหรือปุ่ยหมักในหลุมปลูก เมื่อมะละกออายุได้ 1 เดือน ใส่ปุ่ยสูตร 46-0-0 อัตรา 1 ช้อน แกงต่อต้นโรยรอบๆโคน ในระยะออกดอกใส่ปุ่ยสูตร 8-24-8 อัตรา 2-3 ขีดต่อต้น ในระยะผลเริ่ม แก่ก่อนสุกประมาณ 2-3 อาทิตย์ และปุ่ยสูตร 13-13-21 อัตรา 3 ขีดต่อต้น เก็บเกี่ยวผลดิบได้ เมื่อมะละกออายุได้ 4-5 เดือน และผลสุกเมื่ออายุ 7-10 เดือน

กระชาย

วิธีการปลูก พั นธุ์กระชายมีอยู่ 3 ชนิด คือ กระชายดำ กระชายเหลือง (กระชายแกง) และ กระชายแดง การเตรียมดินปลูก ไถดินตากประมาณ 7 วัน พรวนดิน และไถยกร่อง ใส่ปุ่ยคอกหรือ ปุ่ยหมักประมาณ 1-2 ตันต่อไร่ ใช้ระยะปลูกระหว่างต้น 10-15 เซนติเมตรและระหว่างแถว 20 เซนติเมตร ใช้หัวเหง้ากระชายลงปลูกในหลุม 1 เหง้าต่อหลุมกลบดิน คลุมด้วยฟางข้าวให้ทั่วทั้งแปลง และรดน้ำ การใส่ปุ่ย แบ่งใส่เป็น 2 ครั้ง คือ เมื่อกระชายอายุได้ 1 เดือน ใส่ปุ่ยสูตร 15-15-15 อัตรา 50 กิโลกรัมต่อไร่ และเมื่อรากเริ่มสะสมอาหารอายุประมาณ 3-4 เดือนควรใส่ปุ่ยสูตร 1313-21 อัตรา 50-100 กิโลกรัมต่อไร่ กระชายต้องการน้ำในระยะก่อนแตกหน่อและระยะรากสะสม อาหารควรพิจารณาให้น้ำอยู่เสมอ เก็บเกี่ยวเมื่อกระชายอายุได้ 7-12 เดือน สังเกตที่ใบจะมีสีเหลือง ลำต้นจะมีสีเหลืองและแห้งยุบลงมา

ขิง

วิธีการปลูก พั นธุ์ขิงไทย แบ่งเป็น 2 พวกใหญ่ๆ คือ ขิงเล็ก ขิงเผ็ด หรือขิงดำ และอีกพวก คือขิงใหญ่ ขิงหยวก หรือขิงขาว การเตรียมดินปลูกขิงควรยกร่อง สูงประมาณ 15-20 เซนติเมตร เป็น รูปสามเหลี่ยม ระยะห่างระหว่างร่องประมาณ 50-70 เซนติเมตร ก่อนปลูกควรใส่ปูนขาวประมาณ 200-400 กิโลกรัมต่อไร่ การปลูกใช้ระยะ 20-25 เซนติเมตร การใส่ปุ่ยเมื่ออายุขิงได้ 2 เดือน ใส่ ปุ่ยโดยใช้สูตร 15-15-15 และ เมื่ออายุ 4 เดือนใส่ปุ่ยสูตร 13-13-21 อัตรา 50 กิโลกรัมต่อไร่ การเก็บเกี่ยว เป็นขิงอ่อน เมื่ออายุประมาณ 4-6 เดือน ขิงแก่มีอายุประมาณ 8-12 เดือน ผลผลิตและผลตอบแทน

ข่า

วิธีการปลูก พั นธุ์ เป็นพั นธุ์พื้นเมืองของแต่ละท้องถิ่น เช่น พั นธุ์ข่าเหลือง พั นธุ์ข่าหยวก ขยายพั นธุ์โดยใช้เหง้าหรืแยกกอปลูก การเตรียมดิน ไถดินตากประมาณ 7-10 วันพรวนดินหรือย่อย ดินแล้วขุดหลุม กว้าง x ยาว x ลึกประมาณ 30 x 30 x 30 เซนติเมตร ใส่ปุ่ยคอกหรือปุ่ยหมักหลุมละ 1 กิโลกรัมคลุกเคล้าให้เข้ากับดินใช้ระยะปลูกคือระหว่างต้น 100 เซนติเมตรระหว่างแถว 100 เซนติเมตร การปลูกใช้แง่งข่าที่ชำไว้งอกดีแล้ว 2-3 แง่งหรือหน่อแยกมาจากกอแม่ 2-3 หน่อลงปลูก ในหลุมลึกประมาณ 15 เซนติเมตร ใช้ดินกลบฟางข้าวคลุมรดน้ำให้ชุ่มเช้า-เย็นจนกว่าข่าจะ เจริญเติบโตดี ใส่ ปุ่ยสูตร 15-15-15 อัตรา 30 กิโลกรัมต่อไร่และควรใส่ปุ่ยคอก 2-3 กิโลกรัมต่อ กอ ปีละ 2 ครั้ง เก็บเกี่ยวได้ เมื่อข่าอายุได้ 6-12 เดือน

การปลูกหญ้าเลี้ยงสั ตว์ในสวนยาง

วิธีการปลูก หญ้าอาหารสั ตว์ในสวนยาง จะปลูกในช่วงอายุยาง 1-4 ปี โดยเริ่มปลูกภาย หลังจากต้นยางมีอายุตั้งแต่ 3-4 เดือนขึ้นไป(หรือต้นยางตั้งต้นได้) แต่ไม่เกิน 4-5 ปี หญ้ากินนีสีม่วง เป็นหญ้าที่มีโภชนาการด้านอาหารสั ตว์สูง โตเร็ว มีความน่ากิน สามารถเจริญเติบโตและให้ผลผลิตได้ ดีในสภาพร่มเงา และเป็นที่ต้องการของตลาด การปลูกโดยวิธีการหว่าน ใช้เมล็ดพั นธุ์ อัตรา 1 กิโลกรัมต่อไร่ ถ้าปลูกด้วยต้นกล้า จะต้องเพาะต้นกล้าอายุประมาณ 30-45วัน ปลูกโดยใช้ระยะ ระหว่างหลุม 50 เซนติเมตร ปลูก 3-5 ต้นต่อหลุม ซึ่งจะให้ผลผลิตสูงกว่าการปลูกด้วยวิธีการหว่าน เมล็ด การตัดหญ้าครั้งแรกหลังจากปลูก 60-90 วัน และครั้งต่อไปทุกๆ 20 วันในฤดูฝน และ 25-30 วันช่วงในฤดู แล้ง โดยตัดให้สูงจากระดับพื้นดิน 5-10 เซนติเมตร การดูแลใส่ปุ่ยยูเรีย 46-0-0 อัตรา 10 กิโลกรัมต่อไร่ หลังจากตัดหญ้าแล้ว 1 สัปดาห์ โดยแบ่งใส่ 3-4 ครั้งต่อปี

มันเทศ

วิธีการปลูก พั นธุ์มันเทศแบ่งตามสีของหัวมีทั้งชนิดเนื้อสีขาว สีส้ม และเนื้อสีม่วง มันเทศที่ นิยมปลูกได้แก่ พั นธุ์พิจิตรจะมีอยู่หลายเบอร์ และพั นธุ์พื้นเมือง การเตรียมดินต้องยกแปลงปลูกมัน เทศให้สูงขึ้นเป็นรูปสามเหลี่ยม สูง 45-50 เซนติเมตร ระยะห่างระหว่างแถว 100 เซนติเมตร การ ปลูกมันเทศบนสันร่อง 1 ต้นต่อหลุม ใช้ระยะปลูก ระหว่างต้น 30 เซนติเมตร การดูแล ใส่ปุ่ยสูตร 15-15-15 อัตรา 50 กิโลกรัมต่อไร่ เมื่ออายุได้ 1 เดือน การตลบเถามันเทศจะช่วยให้มีการลงหัวดีขึ้น การเก็บเกี่ยวมันเทศเมื่ออายุได้ 90-150 วัน ขึ้นกับสายพั นธุ์ หลังจากการปลูก